บรรยาย:การวางแผนทางการศึกษา
กรอบการวางแผนการศึกษา

การศึกษา เป็นผู้นำ หรือ ผู้ตาม >> ถ้าการศึกษาเป็นผู้นำ สามารถกำหนดทิศทางการบริหารประเทศ แต่ในวันนี้ การศึกษาเป็นผู้ตาม เพราะคนส่วนใหญ่ศึกษาในสายสามัญ ระดับอุดมศึกษา ไม่นิยมเรียนสายอาชีพ

การศึกษา เป็นเครื่องมือ ใช่ หรือไม่

แผนการศึกษา จึงมีส่วนเกี่ยวข้องกับ ๓ ส่วน

ด้านสังคม

ด้านเศรษฐกิจ

ด้านการเมืองการปกครอง

ทั้ง ๓ ด้านนำการศึกษาเป็นเครื่องมือ การศึกษาจึงต้องถูกออกแบบ และมีการศึกษาทั้ง ๓ ระบบ ที่ทำหน้าที่ดี่ที่สุดในการถ่ายทอดเพื่อไปสู่เป้าหมาย คือ การศึกษาในระบบ การศึกษานอกระบบ และการศึกษาอัธยศัย

การศึกษาในระบบ ได้แก่ โรงเรียน มีหน้าที่ ๓ อย่าง คือ หน้าที่ทางสังคม ,หน้าที่นำไปสู่การปฏิบัติ (ทักษะ) และหน้าที่ทางวิชาการ (รู้)

การที่โรงเรียนสามารถดำเนินการได้ ต้องมีการบริหาร

หน้าที่ของการบริหาร ๔ ประการ

๑.การวางแผน เป็นหน้าที่ของผู้บริหารและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง โดยการมีส่วนร่วม

๒.การจัดองค์กร การจัดโครงสร้าง และการจัดกำลังคน

๓.การนำ ภาวะผู้นำ การแก้ปัญหา

๔.การกำกับควบคุมติดตาม

ดังนั้น

การวางแผนการศึกษา งานที่กำหนดแนวทางดำเนินกิจกรรมที่พัฒนาให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้

งานที่กำหนด >>> แนวทางกิจกรรม >>>> การเรียนรู้

^ – การสอน

^ – การบริหาร

กระบวนการตัดสินใจไว้ล่วงหน้า(การวางแผน)

แผน จะพูดถึงปัจจุบัน และอนาคต

การตัดสินใจไว้ล่วงหน้า มี ๒ เรื่อง

๑.กำหนดวัตถุประสงค์

๒.เลือกวิธีการที่จะทำให้บรรลุวัตถุประสงค์

เปรียบเทียบกับคนที่ตัดสินไว้ล่วงหน้า อย่างรอบคอบ เป็นการวางแผนที่ดี

เราจำกำหนดวัตถุประสงค์อย่างไร?

การวางแผนที่ดีจะถามคำถาม ๓ อย่าง คือ

๑.ขณะนี้เราอยู่ที่ไหน

๒.เราจะไปที่ไหนในอนาคต

๓.ไปถึงที่นั่นได้อย่างไร

** ตัวอย่าง : การก้าวสู่อาเซียน

๑.ศักยภาพของตนเองอยู่ตรงไหน

๒.ต้องการไปสู่อาเซียน ต้องการเป็นที่๑ของอาเซียน

๓.ไปอย่างไร (ต้องวางแผน)

การวางแผนการศึกษา มาจาก รัฐธรรมนูญ พรบ.การศึกษาแห่งชาติ แผนพัฒน์ …

แผนการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษา
แผนในโรงเรียน มีแผนแม่บทหลัก ๒ แผนคือ

๑. หลักสูตรสถานศึกษา เป็นแผนแม่บทของสถานศึกษา

๒. แผนกลยุทธ์ หรือแผนพัฒนาการศึกษา หรือ ธรรมนูญโรงเรียน (ทิศทางกับเป้าหมาย)

ทั้ง ๒ นี้ต้องขึ้นอยู่กับ รัฐธรรมนูญ พรบ.การศึกษาแห่งชาติ แผนพัฒน์ … แผนการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษา

แผนพัฒนาการศึกษาโรงเรียน ประกอบด้วย

บริบท วิเคราะห์ วิสัยทัศน์ เป้าหมาย ยุทธศาสตร์ แผนที่ยุทธศาสตร์

กรอบกลยุทธ์ สู่การปฏิบัติ มาตรฐานการศึกษา

>> แผนกลยุทธ์ และกรอบประมาณการรายจ่ายล่วงหน้า ระยะปานกลาง MTEF

>> แผนปฏิบัติการ

>> นักเรียน

>> รายงานการพัฒนาการศึกษา (SAR)

การประกันคุณภาพการศึกษา ครอบคลุมทุกด้าน

สำหรับหลักสูตรสถานศึกษา

มี – แผนการจัดการเรียนรู้

เด็กปกติ

เด็ก IEP

เด็กพิเศษ

แผนพัฒนาการศึกษาโรงเรียน

หมายถึง การกำหนดแนวทางดำเนินกิจกรรม เพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาของโรงเรียนในอนาคต

– ทำไมต้องทำ? เพราะ พรบ.การศึกษา ม ๔๘ ให้มีระบบประกันคุณภาพ, ม ๔๙ มีสมศ. เพื่อประเมินโรงเรียน จึงต้องทำรายงาน จึงต้องมีแผนพัฒนา

– ทำเพื่ออะไร กำหนดทิศทาง เป้าหมายของโรงเรียน

– ให้อะไรเรา?

๑.ขณะนี้เราอยู่ที่ไหน เราต้องวิเคราะห์ SWOT หาศักยภาพของเรา (มี ๒ แบบ คือ สถิติและพรรณา)

๒.เราจะไปที่ไหนในอนาคต เขียนวิสัยทัศน์ (ภาพของอนาคต) เขียนเป้าหมายเท่านั้น ไม่ต้องให้ยาวมาก ทำเพื่อเป็น Roadmap

๓.ไปถึงที่นั่นได้อย่างไร ต้องมียุทธศาสตร์ กลยุทธ์ ฉะนั้น แผนพัฒนาการศึกษา จึงมีรายละเอียดดังนี้

บริบท สภาพที่เป็นอยู่ ทั้งภายนอกและภายใน

วิเคราะห์ คือ ทำ SWOT เพื่อ ตรวจสอบศักยภาพ

โรงเรียน วิเคราะห์เชิงสถิติ STEP 2S4M

กลุ่มงาน วิเคราะห์พรรณนา C-PEST 7S

กลุ่มสาระ วิเคราะห์พรรณนา C-PEST 7S

วิสัยทัศน์ เป็นจุดมุ่งหมายใหญ่

โดยนำผลการวิเคราะห์มาเขียน กำหนดเป้าหมายในอนาคต

การเขียนวิสัยทัศน์ที่ดี

รูปธรรม เช่น ในปี 2555 โรงเรียนจะก้าวสู่อาเซียน

นามธรรม เข่น โรงเรียน……เป็นโรงเรียนชั้นนำของประเทศ ….

พันธกิจ จุดมุ่งหมาย รองลงมาว่าภาระหน้าที่มีอะไร

เป้าหมาย /เป้าประสงค์ เป็นผลลัพธ์ ผลผลิตสำคัญระยะยาว

ยุทธศาสตร์ การเขียนยุทธศาสตร์ มาจากการวิเคราะห์ SWOT ซึ่งจับคู่กันใน SWOT

ภายนอก ภายใน / โอกาส จุดแข็ง

ซึ่งยุทธศาสตร์ จะทำให้สามารถบรรลุวิสัยทัศน์ พันธกิจได้

แผนที่ยุทธศาสตร์

การเขียนแผนที่ยุทธศาสตร์ เป็นการนำหลัก BSC มาเขียน เป็น ๔ ด้าน คือ

ยุทธศาสตร์ ที่ ๑ ………………………………………..

การบริหารจัดการ

กิจกรรม …………

การพัฒนา

กิจกรรม …………

ประสิทธิผล

กิจกรรม …………

ประสิทธิภาพ

กิจกรรม …………

แผนที่ยุทธศาสตร์

4 ด้านมีความสมดุล อย่าง BSC และทำให้เกิด ”แผนงาน”

กรอบกลยุทธ์สู่การปฏิบัติ คือนำ “แผนงาน” มาเขียน และนำไปเขียนโครงการต่อไป

แผนงาน …..

โครงการ….
โครงการ …….

มาตรฐานการศึกษา

ภายใน ๑๕ มฐ. ประเมินเพื่อระบบประกันคุณภาพการศึกษา

ภายนอก ๑๒ ตบช. เพื่อประเมิน ตรวจสอบคุณภาพการศึกษา

ดังนั้น การเขียนมาตรฐานการศึกษา ใช้ ภายใน ๑๕ มฐ. มา

และกำหนดเป้าหมายไว้ เขียนไว้ ๓-๕ ปี

ตัวอย่าง มฐ กำหนดไว้ ๓ ปี สอดคล้องกับแผนพัฒนาการศึกษา